"MILTON FRIEDMAN" sayfasının sürümleri arasındaki fark

TUİÇ Sözlük sitesinden
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
5. satır: 5. satır:
  
 
-Friedman’ın 1976 yılında Nobel Ekonomi Ödülünü alırken, parasal genişleme ile enflasyon arasındaki ilişkiyi anlatmıştır. Friedman ödülü alırken “Enflasyon her yerde ve her zaman parasal bir olgu olmuştur.” demişti. Milton Friedman “para ödemli değildir” şeklindeki Keynesyen düşünceyi bir şekilde ortadan kaldırmayı hedeflemiştir. Bunun nedeni ise Friedman ekonomik bunalım dönemlerinde herhangi bir halde “ipleri elinde tutmak” dinamik olan para arzı genişlemesinin doğru ve daha etkileyici olacağını düşünmesinden kaynaklıdır. Milton Friedman ve Schwartz, para politikasın genişlemelerde ve daralmalarda etkili olduğunu kanıtlamışlardır. Bunun sonucunda Friedman’ın para konusunda yaptığı çalışmada, 1960’lar ve 1970’lerde giderek önem kazanmış ve uygulanabilirliği yükselmiştir. Bunun nedeni ise o yıllardaki enflasyon oranları ile doğrudan orantılıdır. Milton Friedman, 1970’lerden sonra gelişmiş ülkelerde ortaya çıkan ekonomik krizin esas sebebi Keynesyen’a göre ekonomiden esinlenilerek ortaya koyulan konjonktür politikalar olduğunu düşünmektedir.  
 
-Friedman’ın 1976 yılında Nobel Ekonomi Ödülünü alırken, parasal genişleme ile enflasyon arasındaki ilişkiyi anlatmıştır. Friedman ödülü alırken “Enflasyon her yerde ve her zaman parasal bir olgu olmuştur.” demişti. Milton Friedman “para ödemli değildir” şeklindeki Keynesyen düşünceyi bir şekilde ortadan kaldırmayı hedeflemiştir. Bunun nedeni ise Friedman ekonomik bunalım dönemlerinde herhangi bir halde “ipleri elinde tutmak” dinamik olan para arzı genişlemesinin doğru ve daha etkileyici olacağını düşünmesinden kaynaklıdır. Milton Friedman ve Schwartz, para politikasın genişlemelerde ve daralmalarda etkili olduğunu kanıtlamışlardır. Bunun sonucunda Friedman’ın para konusunda yaptığı çalışmada, 1960’lar ve 1970’lerde giderek önem kazanmış ve uygulanabilirliği yükselmiştir. Bunun nedeni ise o yıllardaki enflasyon oranları ile doğrudan orantılıdır. Milton Friedman, 1970’lerden sonra gelişmiş ülkelerde ortaya çıkan ekonomik krizin esas sebebi Keynesyen’a göre ekonomiden esinlenilerek ortaya koyulan konjonktür politikalar olduğunu düşünmektedir.  
Konjonktür politikalar yüksek düzeyde istihdamı esas almaktadır. Friedman’a göre bundan dolayı konjonktür politikalar, ekonomiyi yoldan çıkararak istikrarsızlığın artmasına neden olmaktadır. Monetaristler 1970’ler ve 1980’lerde akademik ve politik çevrelerden yandaşları etrafına toplayarak düşüncelerini daha geniş kitlelere yaymışlardır. Monetaristlere göre 1970’lerde yaşanan işsizlik ve enflasyonun sebebi gelişigüzel uygulanan para politikalarıdır. Bunun haricinde para arzındaki düzensiz dalgalanmalar ise ekonomik istikrarsızlığın başlıca sebepleri arasında yer almaktaydı.  Milton Friedman, “monetarizmin” oluşumunda büyük etkiye sahip olan önemli bir isimdir. Monetarizm, tam olarak parasalcılığın ifade edilmiş halidir.  Monetarizmin temel kavramlarını, 1976 yılında yayımladığı “Paranın Miktar Teorisi Üzerine Çalışmalar” kitabında da anlatmıştır. Friedman, Amerika’da devlet okullarında bedava öğle yemeği verilmesi tartışmaları sırasında söylediği “There is no such thing as a free lunch” yani “bedava öğle yemeği diye bir şey yoktur” sözü ile monetarist ekonomiye destek sağlayan kimselerin tartışma konusu olmuştur.
+
Konjonktür politikalar yüksek düzeyde istihdamı esas almaktadır. Friedman’a göre bundan dolayı konjonktür politikalar, ekonomiyi yoldan çıkararak istikrarsızlığın artmasına neden olmaktadır. Monetaristler 1970’ler ve 1980’lerde akademik ve politik çevrelerden yandaşları etrafına toplayarak düşüncelerini daha geniş kitlelere yaymışlardır. Monetaristlere göre 1970’lerde yaşanan işsizlik ve enflasyonun sebebi gelişigüzel uygulanan para politikalarıdır. Bunun haricinde para arzındaki düzensiz dalgalanmalar ise ekonomik istikrarsızlığın başlıca sebepleri arasında yer almaktaydı.  Milton Friedman, “monetarizmin” oluşumunda büyük etkiye sahip olan önemli bir isimdir. Monetarizm, tam olarak parasalcılığın ifade edilmiş halidir.  Monetarizmin temel kavramlarını, 1976 yılında yayımladığı “Paranın Miktar Teorisi Üzerine Çalışmalar” kitabında da anlatmıştır. Friedman, Amerika’da devlet okullarında bedava öğle yemeği verilmesi tartışmaları sırasında söylediği “There is no such thing as a free lunch” yani “bedava öğle yemeği diye bir şey yoktur” sözü ile monetarist ekonomiye destek sağlayan kimselerin tartışma konusu olmuştur. <ref> Finans Taksi, MİLTON FRİEDMAN KİMDİR MİLTON FRİEDMAN VE EKONOMİ, https://finanstaksi.com/milton-friedman-kimdir-milton-friedmanin-ekonomiye-katkilari-nelerdir/ </ref>
  
  

20.58, 26 Ağustos 2021 tarihindeki hâli

Gençliği ve Eğitimi

Milton-friedman.jpg

Friedman, Yahudi ailenin oğlu olarak 31 Temmuz 1912’ de Brooklyn’de doğdu. Friedman’ın ailesi çocukken New Jersey’de taşındı. Friedman 16 yaşına kadar bu eyalette okudu. [1] 1928 yılında lise eğitimini Rahway High School’da tamamladı. Genç yaşında babasını kaybeden Friedman’ın gençliği parasızlıkla mücadele ederek geçti. Rutgers Üniversitesi’nin verdiği bursu kazanmak ve eğitimini sürdürmek için birçok işte çalıştı. 1932 yılında Rutgers Üniversitesi Matematik bölümünden mezun oldu. Ekonomi alanına duyduğu ilgi sayesinde Master çalışmalarında alanını değiştirerek İktisat’a geçiş yaptı. Bu zorlu yılların ardından yüksek lisans eğitimini 1933’te Chicago Üniversitesinde tamamladı.[2] 1933 yılında Columbia Üniversitesinde asistanlık yapmaya başlaması ile akademik kariyerine başlangıç yaptı. Chicago’ya dönünce H. Schultz’un araştırma asistanlığını yaptı.1935 yılında Washington’a giderek “New Deal”ı hazırlayarak ulusal kaynaklar komitesinde çalışmaya başladı. Daha sonra Ulusal Ekonomik Araştırmalar Bürosunda (NBER) S. Kuznets’in asistanlığına başladı. 1941-9143 yılları arasında Maliye Bakanlığında vergi politikaları üzerine araştırmalar yaptı. Chicago Üniversitesinde profesörlük ünvanı ile kadroya alındı. 1950 yılında Marshall Planı’nı uygulama danışmanlığını yaptıktan sonra Barry Goldwater ve R. Nixon’a danışmanlık yaptı. 1977’de öğretim faaliyetlerini bir kenara bırakarak kendisini araştırmalara verdi. H. Hotelling, W. Mitchell, J.Clark gibi önemli kişilerden etkilenerek ABD’de “Liberalizm Don Kişot’u” olarak tanındı.[3] 1945 yılında “Bağımsız İşçilerin Gelirleri” adlı doktora tezini Columbia Üniversitesi’nde savunarak 1946 yılında Doktora derecesini almaya hak kazandı.Chicago Üniversitesinde 1946 yılında öğretim üyesi olarak çalışmaya başladı. Akademik kariyerini 30 yıl boyunca bu kurumda geçirdi. Bu dönemde para politikasına, serbest piyasaya önem veren bir akademisyen olarak sosyal konulara karışmayıp küçük devlet ilkelerine inanan fikirleri taşıyan doktriner bir ekonomiciler grubunun yetişmesini sağladı. Bu görüşlerini yaymak için ise makroekonomi, mikroekonomi ve kamu idaresi gibi konularda akademik monograflarr, makaleler yazdı. Bunun yanı sıra öne çıkan gazeteler, dergiler, radyo ve televizyonlar için önemli yazılar yazarak konuşmalar yaptı.[4]

Milton Friedman'ın İktisada Katkıları

-Friedman’ın 1976 yılında Nobel Ekonomi Ödülünü alırken, parasal genişleme ile enflasyon arasındaki ilişkiyi anlatmıştır. Friedman ödülü alırken “Enflasyon her yerde ve her zaman parasal bir olgu olmuştur.” demişti. Milton Friedman “para ödemli değildir” şeklindeki Keynesyen düşünceyi bir şekilde ortadan kaldırmayı hedeflemiştir. Bunun nedeni ise Friedman ekonomik bunalım dönemlerinde herhangi bir halde “ipleri elinde tutmak” dinamik olan para arzı genişlemesinin doğru ve daha etkileyici olacağını düşünmesinden kaynaklıdır. Milton Friedman ve Schwartz, para politikasın genişlemelerde ve daralmalarda etkili olduğunu kanıtlamışlardır. Bunun sonucunda Friedman’ın para konusunda yaptığı çalışmada, 1960’lar ve 1970’lerde giderek önem kazanmış ve uygulanabilirliği yükselmiştir. Bunun nedeni ise o yıllardaki enflasyon oranları ile doğrudan orantılıdır. Milton Friedman, 1970’lerden sonra gelişmiş ülkelerde ortaya çıkan ekonomik krizin esas sebebi Keynesyen’a göre ekonomiden esinlenilerek ortaya koyulan konjonktür politikalar olduğunu düşünmektedir. Konjonktür politikalar yüksek düzeyde istihdamı esas almaktadır. Friedman’a göre bundan dolayı konjonktür politikalar, ekonomiyi yoldan çıkararak istikrarsızlığın artmasına neden olmaktadır. Monetaristler 1970’ler ve 1980’lerde akademik ve politik çevrelerden yandaşları etrafına toplayarak düşüncelerini daha geniş kitlelere yaymışlardır. Monetaristlere göre 1970’lerde yaşanan işsizlik ve enflasyonun sebebi gelişigüzel uygulanan para politikalarıdır. Bunun haricinde para arzındaki düzensiz dalgalanmalar ise ekonomik istikrarsızlığın başlıca sebepleri arasında yer almaktaydı. Milton Friedman, “monetarizmin” oluşumunda büyük etkiye sahip olan önemli bir isimdir. Monetarizm, tam olarak parasalcılığın ifade edilmiş halidir. Monetarizmin temel kavramlarını, 1976 yılında yayımladığı “Paranın Miktar Teorisi Üzerine Çalışmalar” kitabında da anlatmıştır. Friedman, Amerika’da devlet okullarında bedava öğle yemeği verilmesi tartışmaları sırasında söylediği “There is no such thing as a free lunch” yani “bedava öğle yemeği diye bir şey yoktur” sözü ile monetarist ekonomiye destek sağlayan kimselerin tartışma konusu olmuştur. [5]


Çalışmaları

-1956 yılında Paranın Miktar Teorisi Üzerine Çalışmalar (Studies in the Quantity Theory of Money) yayınladı. -1963 yılında A. J. Schwartz ile birlikte Amerika’nın Parasal Tarihi 1867-1960 (A Monetary History of the U.S. 1867-1960) kitaplarını yayımladı. Bunlar onun “monetarizm” (parasalcılık) olarak anılan iktisadi kuramının temelini attığı kitaplardır. -Emekli olduktan sonra 1977–2006 yılları arasında Stanford Üniversitesi’ne ait Hoover Enstitüsü’nde çalıştı. -1976 yılında “tüketim analizi, parasal tarih ve para teorisi, ve istikrar politikalarının karmaşıklığını göstermede elde ettiği başarılar” sayesinde Nobel Ekonomi ödülüne layık görüldü. Yaptığı deneysel ve teorik çalışmalarla para arzının büyümesi hedefine uygun olarak etkin bir para politikasının oluşturulabileceğini düşünmüştür. Bu görüşünü “enflasyon her zaman ve her yerde parasal bir olgudur” sözüyle özetlemiştir.

  1. Söz Kimin, Milton Friedman Sözleri ve Hayatı, https://www.sozkimin.com/milton-friedman-kimdir-sozleri-ve-hayati-1880.html
  2. Ekonomi Okulu,(2020),Milton Friedman, https://www.ekonomiokulu.net/2020/05/03/milton-friedman/
  3. Para & Borsa,(2016), Milton Friedman Kimdir?, https://www.paraborsa.net/i/milton-friedman-kimdir/
  4. Ekonomi Okulu,(2020),Milton Friedman, https://www.ekonomiokulu.net/2020/05/03/milton-friedman/
  5. Finans Taksi, MİLTON FRİEDMAN KİMDİR MİLTON FRİEDMAN VE EKONOMİ, https://finanstaksi.com/milton-friedman-kimdir-milton-friedmanin-ekonomiye-katkilari-nelerdir/