"Karl Marx" sayfasının sürümleri arasındaki fark

TUİÇ Sözlük sitesinden
Gezinti kısmına atla Arama kısmına atla
1. satır: 1. satır:
(1818-1883)
+
[[Dosya:Marx 2.jpg|küçükresim]]
  
Genellikle 20. yüzyıl komünizminin babası olarak tasvir edilen Alman filozof, iktisatçı ve siyasî düşünür. Üniversite hocası olarak kısa bir kariyerin ardından gazeteciliğe başladı ve gittikçe daha çok sosyalist harekete dahil oldu. Prusya'dan çıkarılmasının ardından Londra'ya yerleşti ve hayatının geri kalanında aktif bir devrimci ve yazar olarak çalıştı. Arkadaşı ve hayat boyu onunla işbirliği yapan kişi olan Friedrich Engels tarafından desteklendi. Marx, 1864'te Birinci Enternasyonal'in kurulmasına yardım etti; ancak bu, 1871'de Marx'ı destekleyenlerle, Bakunin'in önderlik ettiği anarşistler arasındaki büyüyen çelişkinin sonucu olarak çöktü Klasik eseri üç ciltlik Kapital'dir (Das Kapital, [1867, 1885, 1894] 1970). Onun en tanınan ve en anlaşılabilir çalışması ise Komünist Manifesto'dur (Communist Manifesto, [1848] 1967). <ref>Heywood, Andrew, Siyaset, çev.: Bekir Berat Özipek, Bahattin Seçilmişoğlu, Atilla Yayla, Hasan Yücel Başdemir, Anakara: Adres Yayınları, 18. Baskı, 2017.</ref>
+
''“Dünyayı anlamak yetmez, onu değiştirmek gerekir." - Karl Marx.''  
  
 +
Karl Marx, tam adı Karl Heinrich Marx, (d. 5 Mayıs 1818, Trier, Ren eyaleti, Prusya [Almanya]), ö. 14 Mart 1883, Londra, İngiltere), Prusyalı filozof, yazar, devrimci, sosyal teorisyen, tarihçi ve iktisatçıdır. Kapitalizm ve komünizm hakkındaki teorileri ile ünlüdür.''"Komünist Manifesto"'' ve ''"Das Kapital"'' adlı ufuk açıcı eserlerin yazarı, siyasi liderlerin ve sosyoekonomik düşünürlerin ilham kaynağı olmuştur. Komünizmin Babası olarak da bilinen Marx'ın fikirleri öfkeli ve kanlı devrimlere ve asırlık hükümetlerin devrilmesine yol açmıştır. Hala dünya nüfusunun yüzde 20'sinden fazlasını veya gezegendeki her beş kişiden birini yöneten siyasi sistemlerin temelini oluşturmaktadır. "Columbia Dünya Tarihi", Marx'ın yazılarını "insan zekası tarihindeki en dikkat çekici ve özgün sentezlerden biri" olarak adlandırmıştır.
 +
 +
==Hayatının İlk Dönemi:==
 +
Karl Marx 5 Mayıs 1818'de Almanya'nın Rhine Eyaleti'nin Trier kasabasında başarılı bir avukat olan Heinrich Marx ve Henrietta Pressburg'un dokuz çocuğundan biri olarak doğmuştur. Anne ve babasının her ikisi de Yahudi’ydi ve seçkin bir soy olan Haham soyundan geliyordu. Fakat avukat olan babası Heinrich, Yahudilerin meslek sahibi olmasını engelleyen yasalardan dolayı birtakım engellerle karşılaşınca 1816 yılında Yahudilikten Lutherci Protestanlığa geçmiştir. 6 yaşında kilisede kardeşleriyle birlikte vaftiz olan Marx ise yirmili yaşlarında ateist olduğunu belirtmiştir.
 +
 +
Babasının izinden giden Marx, 1835 yılında Bonn Üniversitesi’ne hukuk eğitimi almak için kayıt olmuş ama bir yıllık eğitiminin ardından Berlin Üniversitesi’ne geçerek burada hukuk ve felsefe eğitimine devam etmiştir. Eğitimi sırasında Hegel'in felsefesiyle tanışmış ve din, felsefe, etik ve siyaset de dahil olmak üzere tüm cephelerde mevcut kurumlara ve fikirlere meydan okuyan Genç Hegelliler olarak bilinen bir gruba katılmıştır. 1840 yılında ise hem Hegel’in düşüncelerinden hem de Genç Hegelliler grubundan koparak yeni görüşü olan sosyalizme yönelmiştir.
 +
 +
[[Dosya:Marx 5.jpg|sol|küçükresim|Karl Marx ve eşi Jenny von Westphalen]]
 +
1836 yılında varlıklı bir aileden gelen Jenny von Westphalen ile gizlice nişanlanmış ama ikilinin etknik ve sınıf kökenlerinin farklı olması ve eşinin kendisinden büyük olmasından dolayı başta Marx’ın babası olmak üzere, toplum tarafından da bu ilişki onaylanmamıştır. 1841 yılında Jena Üniversitesi'nde Demokritos’çu ve Epikür’cü Doğa Felsefeleri Arasında Fark isimli doktora tezini bitirmiştir. Daha sonra 1842’de Köln’de bir gazete olan Rheinische Zeitung'un editörü olmuş, ama gazetenin hükümete yönelik muhalif tutumları nedeniyle bir yıl sonra, 1 Nisan 1843'te gazete hükümet tarafından yasaklanmıştır. 18 Haziran 1843’te ise yedi yıllık nişanlısı olan Jenny von Westphalen ile evlenmiş ve işsizlikten dolayı Ekim ayında Paris'e taşınmışlardır. Bu evliliklerinden yedi çocukları olmuş, ve verilen bilgilere göre yedi çocuğun dördünü parasızlık yüzünden kaybetmiştir. Ömrü parasız, aç ve sürgün bir şekilde geçen Marx, hakkında çıkan tutuklama kararı yüzünden Paris’ten de Brüksel’e sürgün edilmiştir. 
 +
 +
 +
==Paris Dönemi:==
 +
Karl Marx, 1843 yılında Avrupa’nın siyasi kalbi olan Paris’de Alman sosyalist Arnold Ruge ile birlikte, ''Deutsch-Französische Jahrbücher (Alman-Fransız Yıllıkları)'' adlı bir siyasi dergi kurmuştur. Marx ve Ruge arasındaki felsefi farklılıklar yok olmadan önce sadece tek bir sayı yayınlandı, ancak Ağustos 1844'te dergi Marx'ı işbirlikçisi ve ömür boyu arkadaşı olacak olan devrimci Friedrich ile bir araya getirdi. İkili birlikte Genç Hegelci ve Marx'ın eski dostu Bruno Bauer'in felsefesine yönelik bir eleştiri yazmaya başladı. Marx ve Engels'in ilk işbirliğinin sonucu 1845'te ''The Holy Family (Kutsal Aile)'' adıyla yayımlandı.
 +
[[Dosya:Marx 6.jpg|küçükresim|Karl Marx ve Friedrich Engels]]
 +
 +
Aynı yılın sonlarında Marx, daha sonra Komünist Birlik olacak bir örgütle güçlü bağları olan başka bir radikal gazete olan ''Vorwärts!(İleri!)''’ta  yazmaya başlamıştır. Bu dönemde yazdığı makaleler Marx'ın Bruno Bauer'e (1809-1882) karşı Yahudi Özgürleşmesini savunduğu, aynı zamanda "siyasi"nin "insan" özgürleşmeye karşı olduğu sınırlamalarını vurguladığı ''"Yahudi Sorunu Üzerine"'' (1843) ve ''"Hegel'in Hak Felsefesi eleştirisi: Giriş"'' (1844) dinin eleştirel bir anlatımını içeren bir yazı olmuştur. 1845'te yayınladığı ''"Feuerbach Üzerine Tezler"''' de yer alan ve bir filozof olarak dünyaya bakışını gösteren şu sözleri, bugün de Londra'daki mezar taşının üzerinde yer almaktadır. ''"Filozoflar şimdiye kadar dünyayı yalnızca çeşitli biçimlerde yorumladılar, oysa aslolan dünyayı değiştirmektir."'' <ref> BBC News Türkçe. (2021, March 14). Karl Marx’ın ölümünün 138. yıldönümü: Dünyayı sarsan düşünürün hayatı ve eserleri. https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-43952622 </ref>
 +
 +
Paris’te yaşadığı süre boyunca siyasal iktisat, Fransız sosyalistleri ve Fransa tarihi üzerine çalışmıştır. Siyasal iktisat üzerindeki düşünceleri Marx’ı etkileyerek, üç ciltlik dev eseri ''Kapital''' in hazırlanmasına yol açmıştır. Bu sebeple, Marksizm’in etkilendiği üç alana baktığımızda Hegel diyalektiği, Fransız ütopyacı sosyalizmi ve İngiliz iktisat bilimi görmekteyiz. Yıl 1844’ü gösterdiğinde, Maksizm’in ana hatları belirlenmiş, ve özellikle iş hayatındaki yabancılaşmanın düşündürücü bir anlatımını sağlayan ''"El Yazmaları"'' adlı eserini yazmıştır. Kapitalizmin toplumu burjuvazi ve proletarya olmak üzere ikiye böldüğüne inanan Marx, Paris’den de sürgün edilmiştir.
 +
 +
== Brüksel Dönemi:==
 +
Marx, 1845'in başlarından 1848'in başına kadar hızla sanayileşen Belçika'nın başkenti Brüksel'de yaşamıştır. Burada Marx, Musa Hess tarafından sosyalizmle tanışmış ve sonunda Genç Hegelcilerin felsefesinden tamamen kopmuştur. 1846'nın başında Marx, Avrupa'nın dört bir yanından sosyalistleri birbirine bağlamak amacıyla bir Komünist Yazışma Komitesi kurmuş ve onun fikirlerinden esinlenen İngiltere'deki sosyalistler de bir konferans düzenleyerek Komünist Birliği kurmuşlardır.
 +
 +
[[Dosya:Marx 8.jpg|sol|küçükresim|Komünist Parti Manifestosu 1. baskı, Almanca, 1848]]
 +
Marx, devrimci dostu Engels ile birlikte, genellikle Alman İdeolojisi (1845-46) olarak bilinen ve önemli bir bölümü Max Stirner'in (1806-1856) çalışmalarını eleştiren bir dizi el yazması üzerinde çalışmıştır. Marx ayrıca Pierre-Joseph Proudhon'un (1809-1865) sosyal teorisini kötüleyen ''Felsefenin Yoksulluğu'''nu (1847) yayınlamıştır. Tüm bu yayınlar karakteristik olarak Marx'ın çağdaşlara yönelik şiddetli eleştirel saldırılarla kendi görüşlerini geliştirdiğini ve teşvik ettiğini göstermektedir. Şubat Devrimi’nden hemen önce Marx ve Engels yayınladıkları ''Komünist Manifesto'' (1848) ile insanlık tarihinin sınıf mücadeleleri tarihi olduğunu ve bu mücadelenin işçi sınıfının zaferiyle sonuçlanacağını söylemiştir. 
 +
“Burjuvazi her şeyden önce kendi mezar kazıcılarını üretiyor.” (Komunist Manifesto (1848)
 +
 +
1849 yılında Belçika’dan kovulmuş, Sosyalist bir devrim beklentisiyle Fransa'ya gitmiş, ancak oradan da sınır dışı edilmiştir. Ömrü sürgün halde geçen Marx daha sonra Londra’ya taşınmış ve İngiltere vatandaşlığını reddetmesine rağmen, ölene kadar Londra'da kalmıştır.
 +
 +
==Londra Dönemi:==
 +
Marx 1849’un sonlarından 1883’teki ölümüne kadar, siyasi sürgünler için güvenli bir sığınak ve dünyanın en gelişmiş kapitalist ekonomisini incelemek için mükemmel bir bakış açısı sağlayan bir şehir olan Londra'da yaşamıştır. Marx, Londra'da Alman İşçi Eğitim Derneği'nin yanı sıra Komünist Birlik için yeni bir karargah bulunmasına yardımcı olmuştur. 1852'den 1862'ye kadar New York Daily Tribune muhabiri olarak 10 yıl boyunca gazetecilik yapmaya devam etmiş, üç yüzden fazla makale yazmış ancak hiçbir zaman yeterli bir geçim kaynağı elde edememiştir.
 +
[[Dosya:DasKapital01.jpg|küçükresim|Kapital 1. baskı, Almanca, 1867]]
 +
Giderek kapitalizme ve iktisat teorisine odaklanan Marx, 1867'de ''Das Kapital''' in ilk cildini yayınlamıştır. Hayatının geri kalanı, tamamlamadığı ek ciltler için el yazmaları yazmak ve revize etmekle geçmiştir. Kalan iki cilt ise Engels tarafından ölümünden sonra bir araya getirilerek yayınlanmıştır. Marx'ın siyasette özellikle aktif olduğun dönemin ikincisi -1848 devrimlerinden sonra- 1864-1874 yılları arasında Uluslararası Emekçi Erkekler Birliği'nde yer almasına ve özellikle Paris Komünü'nde (1871) yaşananlara odaklanmıştır. Fransa-Prusya savaşının ardından Paris'i birkaç ay boyunca kontrol eden kısa ömürlü ve şiddetle bastırılmış belediye isyanı olan Komün'ün karakteri ve dersleri Fransa'daki İç Savaş'ta (1871) ele alınmıştır. Ayrıca Marx'ın Ferdinand Lassalle'in (1825-1864) Alman emek hareketi üzerindeki teorik etkisini eleştirdiği ve gelecekteki bir komünist toplumun daha yüksek aşamasını "ihtiyaç ilkesine" göre dağıtımı onaylayan olarak tasvir ettiği "Gotha Programının Eleştirisi" (1875) de politik olarak önemliydi. Marx, Londra'daki yıllarını kapitalizm ve endüstrileşmeyi inceleyerek geçirmiş, ekonomi ve politika hakkında makaleler yazmıştır. Sermaye, toprak mülkiyeti, ücretli emek, devlet, dış ticaret, dünya pazarı hakkında teoriler geliştirmiştir.
 +
 +
Eşinin ölümünden sonra, 1881'de Marx'ın hayatı hastalığı ile mücadele ederek geçmiştir. Biyografisini yazan Wermer Blumenberg’e göre Marx, baş ağrıları, göz iltihabı, eklem ağrısı, uykusuzluk, karaciğer ve safra kesesi sorunları ve depresif belirtilerden muzdarip ve aşırı derece sigara ve alkol kullanmaktaydı. Marx, en büyük kızının ölümünden iki ay sonra ise Mart 1883'te plöreziden ölmüştür. Orijinal mezarında sadece sıradan bir taş varken, Büyük Britanya Komünist Partisi 1954'te Marx büstü de dahil olmak üzere büyük bir mezar taşı dikmiştir. Taş, Komünist Manifesto'nun son satırı olan ''“Bütün ülkelerin işçileri, birleşin!”'' yazmaktadır.
 
{{Kaynakça}}
 
{{Kaynakça}}

06.29, 22 Nisan 2021 tarihindeki hâli

Marx 2.jpg
“Dünyayı anlamak yetmez, onu değiştirmek gerekir." - Karl Marx. 

Karl Marx, tam adı Karl Heinrich Marx, (d. 5 Mayıs 1818, Trier, Ren eyaleti, Prusya [Almanya]), ö. 14 Mart 1883, Londra, İngiltere), Prusyalı filozof, yazar, devrimci, sosyal teorisyen, tarihçi ve iktisatçıdır. Kapitalizm ve komünizm hakkındaki teorileri ile ünlüdür."Komünist Manifesto" ve "Das Kapital" adlı ufuk açıcı eserlerin yazarı, siyasi liderlerin ve sosyoekonomik düşünürlerin ilham kaynağı olmuştur. Komünizmin Babası olarak da bilinen Marx'ın fikirleri öfkeli ve kanlı devrimlere ve asırlık hükümetlerin devrilmesine yol açmıştır. Hala dünya nüfusunun yüzde 20'sinden fazlasını veya gezegendeki her beş kişiden birini yöneten siyasi sistemlerin temelini oluşturmaktadır. "Columbia Dünya Tarihi", Marx'ın yazılarını "insan zekası tarihindeki en dikkat çekici ve özgün sentezlerden biri" olarak adlandırmıştır.

Hayatının İlk Dönemi:

Karl Marx 5 Mayıs 1818'de Almanya'nın Rhine Eyaleti'nin Trier kasabasında başarılı bir avukat olan Heinrich Marx ve Henrietta Pressburg'un dokuz çocuğundan biri olarak doğmuştur. Anne ve babasının her ikisi de Yahudi’ydi ve seçkin bir soy olan Haham soyundan geliyordu. Fakat avukat olan babası Heinrich, Yahudilerin meslek sahibi olmasını engelleyen yasalardan dolayı birtakım engellerle karşılaşınca 1816 yılında Yahudilikten Lutherci Protestanlığa geçmiştir. 6 yaşında kilisede kardeşleriyle birlikte vaftiz olan Marx ise yirmili yaşlarında ateist olduğunu belirtmiştir.

Babasının izinden giden Marx, 1835 yılında Bonn Üniversitesi’ne hukuk eğitimi almak için kayıt olmuş ama bir yıllık eğitiminin ardından Berlin Üniversitesi’ne geçerek burada hukuk ve felsefe eğitimine devam etmiştir. Eğitimi sırasında Hegel'in felsefesiyle tanışmış ve din, felsefe, etik ve siyaset de dahil olmak üzere tüm cephelerde mevcut kurumlara ve fikirlere meydan okuyan Genç Hegelliler olarak bilinen bir gruba katılmıştır. 1840 yılında ise hem Hegel’in düşüncelerinden hem de Genç Hegelliler grubundan koparak yeni görüşü olan sosyalizme yönelmiştir.

Karl Marx ve eşi Jenny von Westphalen

1836 yılında varlıklı bir aileden gelen Jenny von Westphalen ile gizlice nişanlanmış ama ikilinin etknik ve sınıf kökenlerinin farklı olması ve eşinin kendisinden büyük olmasından dolayı başta Marx’ın babası olmak üzere, toplum tarafından da bu ilişki onaylanmamıştır. 1841 yılında Jena Üniversitesi'nde Demokritos’çu ve Epikür’cü Doğa Felsefeleri Arasında Fark isimli doktora tezini bitirmiştir. Daha sonra 1842’de Köln’de bir gazete olan Rheinische Zeitung'un editörü olmuş, ama gazetenin hükümete yönelik muhalif tutumları nedeniyle bir yıl sonra, 1 Nisan 1843'te gazete hükümet tarafından yasaklanmıştır. 18 Haziran 1843’te ise yedi yıllık nişanlısı olan Jenny von Westphalen ile evlenmiş ve işsizlikten dolayı Ekim ayında Paris'e taşınmışlardır. Bu evliliklerinden yedi çocukları olmuş, ve verilen bilgilere göre yedi çocuğun dördünü parasızlık yüzünden kaybetmiştir. Ömrü parasız, aç ve sürgün bir şekilde geçen Marx, hakkında çıkan tutuklama kararı yüzünden Paris’ten de Brüksel’e sürgün edilmiştir.


Paris Dönemi:

Karl Marx, 1843 yılında Avrupa’nın siyasi kalbi olan Paris’de Alman sosyalist Arnold Ruge ile birlikte, Deutsch-Französische Jahrbücher (Alman-Fransız Yıllıkları) adlı bir siyasi dergi kurmuştur. Marx ve Ruge arasındaki felsefi farklılıklar yok olmadan önce sadece tek bir sayı yayınlandı, ancak Ağustos 1844'te dergi Marx'ı işbirlikçisi ve ömür boyu arkadaşı olacak olan devrimci Friedrich ile bir araya getirdi. İkili birlikte Genç Hegelci ve Marx'ın eski dostu Bruno Bauer'in felsefesine yönelik bir eleştiri yazmaya başladı. Marx ve Engels'in ilk işbirliğinin sonucu 1845'te The Holy Family (Kutsal Aile) adıyla yayımlandı.

Karl Marx ve Friedrich Engels

Aynı yılın sonlarında Marx, daha sonra Komünist Birlik olacak bir örgütle güçlü bağları olan başka bir radikal gazete olan Vorwärts!(İleri!)’ta yazmaya başlamıştır. Bu dönemde yazdığı makaleler Marx'ın Bruno Bauer'e (1809-1882) karşı Yahudi Özgürleşmesini savunduğu, aynı zamanda "siyasi"nin "insan" özgürleşmeye karşı olduğu sınırlamalarını vurguladığı "Yahudi Sorunu Üzerine" (1843) ve "Hegel'in Hak Felsefesi eleştirisi: Giriş" (1844) dinin eleştirel bir anlatımını içeren bir yazı olmuştur. 1845'te yayınladığı "Feuerbach Üzerine Tezler"' de yer alan ve bir filozof olarak dünyaya bakışını gösteren şu sözleri, bugün de Londra'daki mezar taşının üzerinde yer almaktadır. "Filozoflar şimdiye kadar dünyayı yalnızca çeşitli biçimlerde yorumladılar, oysa aslolan dünyayı değiştirmektir." [1]

Paris’te yaşadığı süre boyunca siyasal iktisat, Fransız sosyalistleri ve Fransa tarihi üzerine çalışmıştır. Siyasal iktisat üzerindeki düşünceleri Marx’ı etkileyerek, üç ciltlik dev eseri Kapital' in hazırlanmasına yol açmıştır. Bu sebeple, Marksizm’in etkilendiği üç alana baktığımızda Hegel diyalektiği, Fransız ütopyacı sosyalizmi ve İngiliz iktisat bilimi görmekteyiz. Yıl 1844’ü gösterdiğinde, Maksizm’in ana hatları belirlenmiş, ve özellikle iş hayatındaki yabancılaşmanın düşündürücü bir anlatımını sağlayan "El Yazmaları" adlı eserini yazmıştır. Kapitalizmin toplumu burjuvazi ve proletarya olmak üzere ikiye böldüğüne inanan Marx, Paris’den de sürgün edilmiştir.

Brüksel Dönemi:

Marx, 1845'in başlarından 1848'in başına kadar hızla sanayileşen Belçika'nın başkenti Brüksel'de yaşamıştır. Burada Marx, Musa Hess tarafından sosyalizmle tanışmış ve sonunda Genç Hegelcilerin felsefesinden tamamen kopmuştur. 1846'nın başında Marx, Avrupa'nın dört bir yanından sosyalistleri birbirine bağlamak amacıyla bir Komünist Yazışma Komitesi kurmuş ve onun fikirlerinden esinlenen İngiltere'deki sosyalistler de bir konferans düzenleyerek Komünist Birliği kurmuşlardır.

Komünist Parti Manifestosu 1. baskı, Almanca, 1848

Marx, devrimci dostu Engels ile birlikte, genellikle Alman İdeolojisi (1845-46) olarak bilinen ve önemli bir bölümü Max Stirner'in (1806-1856) çalışmalarını eleştiren bir dizi el yazması üzerinde çalışmıştır. Marx ayrıca Pierre-Joseph Proudhon'un (1809-1865) sosyal teorisini kötüleyen Felsefenin Yoksulluğu'nu (1847) yayınlamıştır. Tüm bu yayınlar karakteristik olarak Marx'ın çağdaşlara yönelik şiddetli eleştirel saldırılarla kendi görüşlerini geliştirdiğini ve teşvik ettiğini göstermektedir. Şubat Devrimi’nden hemen önce Marx ve Engels yayınladıkları Komünist Manifesto (1848) ile insanlık tarihinin sınıf mücadeleleri tarihi olduğunu ve bu mücadelenin işçi sınıfının zaferiyle sonuçlanacağını söylemiştir.

“Burjuvazi her şeyden önce kendi mezar kazıcılarını üretiyor.” (Komunist Manifesto (1848)

1849 yılında Belçika’dan kovulmuş, Sosyalist bir devrim beklentisiyle Fransa'ya gitmiş, ancak oradan da sınır dışı edilmiştir. Ömrü sürgün halde geçen Marx daha sonra Londra’ya taşınmış ve İngiltere vatandaşlığını reddetmesine rağmen, ölene kadar Londra'da kalmıştır.

Londra Dönemi:

Marx 1849’un sonlarından 1883’teki ölümüne kadar, siyasi sürgünler için güvenli bir sığınak ve dünyanın en gelişmiş kapitalist ekonomisini incelemek için mükemmel bir bakış açısı sağlayan bir şehir olan Londra'da yaşamıştır. Marx, Londra'da Alman İşçi Eğitim Derneği'nin yanı sıra Komünist Birlik için yeni bir karargah bulunmasına yardımcı olmuştur. 1852'den 1862'ye kadar New York Daily Tribune muhabiri olarak 10 yıl boyunca gazetecilik yapmaya devam etmiş, üç yüzden fazla makale yazmış ancak hiçbir zaman yeterli bir geçim kaynağı elde edememiştir.

Kapital 1. baskı, Almanca, 1867

Giderek kapitalizme ve iktisat teorisine odaklanan Marx, 1867'de Das Kapital' in ilk cildini yayınlamıştır. Hayatının geri kalanı, tamamlamadığı ek ciltler için el yazmaları yazmak ve revize etmekle geçmiştir. Kalan iki cilt ise Engels tarafından ölümünden sonra bir araya getirilerek yayınlanmıştır. Marx'ın siyasette özellikle aktif olduğun dönemin ikincisi -1848 devrimlerinden sonra- 1864-1874 yılları arasında Uluslararası Emekçi Erkekler Birliği'nde yer almasına ve özellikle Paris Komünü'nde (1871) yaşananlara odaklanmıştır. Fransa-Prusya savaşının ardından Paris'i birkaç ay boyunca kontrol eden kısa ömürlü ve şiddetle bastırılmış belediye isyanı olan Komün'ün karakteri ve dersleri Fransa'daki İç Savaş'ta (1871) ele alınmıştır. Ayrıca Marx'ın Ferdinand Lassalle'in (1825-1864) Alman emek hareketi üzerindeki teorik etkisini eleştirdiği ve gelecekteki bir komünist toplumun daha yüksek aşamasını "ihtiyaç ilkesine" göre dağıtımı onaylayan olarak tasvir ettiği "Gotha Programının Eleştirisi" (1875) de politik olarak önemliydi. Marx, Londra'daki yıllarını kapitalizm ve endüstrileşmeyi inceleyerek geçirmiş, ekonomi ve politika hakkında makaleler yazmıştır. Sermaye, toprak mülkiyeti, ücretli emek, devlet, dış ticaret, dünya pazarı hakkında teoriler geliştirmiştir.

Eşinin ölümünden sonra, 1881'de Marx'ın hayatı hastalığı ile mücadele ederek geçmiştir. Biyografisini yazan Wermer Blumenberg’e göre Marx, baş ağrıları, göz iltihabı, eklem ağrısı, uykusuzluk, karaciğer ve safra kesesi sorunları ve depresif belirtilerden muzdarip ve aşırı derece sigara ve alkol kullanmaktaydı. Marx, en büyük kızının ölümünden iki ay sonra ise Mart 1883'te plöreziden ölmüştür. Orijinal mezarında sadece sıradan bir taş varken, Büyük Britanya Komünist Partisi 1954'te Marx büstü de dahil olmak üzere büyük bir mezar taşı dikmiştir. Taş, Komünist Manifesto'nun son satırı olan “Bütün ülkelerin işçileri, birleşin!” yazmaktadır.

  1. BBC News Türkçe. (2021, March 14). Karl Marx’ın ölümünün 138. yıldönümü: Dünyayı sarsan düşünürün hayatı ve eserleri. https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-43952622